چگونگی پیدایش آجر

مشخص نیست که آجر اولین بار از چه زمانی مورد استفاده قرار گرفته ‌است؛ گمان می‌رود انسان‌های اولیه با مشاهده پخته شدن گل های اطراف اجاق‌های خود و دیدن اینکه گل پخته شده، سخت تر از کلوخه‌های کنار خود می‌شود، به این پی بردند که می شود به این طریق آجر تهیه کرد. یعنی با پختن گل، خشت های گلی برای ساخت خانه درست کردند.
 در ایران مصرف آجر به عنوان مصالح ساختمانی سابقه ی دیرینه ای دارد. از بناهای باستانی مشهورایرانی  می‌توان به طاق کسری اشاره کرد. در این بنا نیز، آجر بکار رفته است.  درکف دالان مسجد جامع اصفهان نیز از آجرهایی استفاده شده است که در زمان ساسانیان برای ساخت آتشکده بکار رفته بود. به ‌طور کلی استفاده از آجر در طول تاریخ ایران بسیار گسترده بوده و بناهای بی شماری اعم از آتشکده، مسجد، ساختمان‌های مسکونی و… به وسیله آجر در ایران ساخته شده‌اند.
 

 
امروزه تنوع آجر ها بقدری زیاد شده است که توضیح آن در این مقاله میسر نیست. ما در این مقاله به معرفی یکی از انواع آجر ها به نام آجر نسوز می پردازیم
آجر نسوز

؟              
     

آجر نسوز نوعی آجر است که از خاکهای چینی و نسوز تولید  می شود. ساختار مولکولی آن متراکم و ظریف است و در دمای بالای ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد ساخته می شود. این آجر مقاومت حرارتی بالایی که دارد در کوره ها و پاتیل ها و عایق کاری صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد.
 






انواع آجر نسوز                      

  •     آجر سیلیسی
  •     آجر نسوز ویژه
  •     آجر آلومینیومی
  •     آجر نسوز قلیایی
  •     آجر نسوز اکسید کروم
  •     آجر نسوز زیرکونیوم

 

 آجر نسوز اکسید کروم

این نوع آجر نسوز دارای ۵ تا ۱۰ درصد از اکسید کروم یک و دو است که با ۹۵ درصد اکسید آلومینیوم مخلوط شده و ۵۰ درصد اکسید گروه است این نوع آجر نسوز در برابر مواد قلیایی و مقاوم هستند و اذین آجر نسوز ویژه برای پوشش درونی کوره های ذوب کردن فلز استفاده می شود کاربرد اصلی آن در کوره های بلند ذوب آهن است

آجر نسوز اکسید کروم به ویژه در صنعت شیشه سازی بسیار استفاده می‌شود.  در ساخت این نوع از آجر نسوز، از ۹۰ تا ۹۵ درصد اکسید کروم استفاده می شود و این آجر مقاومت گرمایی زیادی دارد به همین دلیل بیشترین کاربرد آن کوره ذوب آهن آلومینیوم و کوره شیشه مذاب است . در ساخت کوره های تولید خمیر شیشه از این نوع  آجر استفاده می شود.

آجر نسوز آلومینیومی

 آجر نسوز آلومینیومی دارای مقدار زیادی آلومین است در دمای ۱۷۵۰ درجه سانتی گراد پخته می‌شود. در این آجر بیش از ۷۰ درصد آلومین وجود دارد و همین امر موجب بالارفتن مقاومت آن در برابر گرما و مواد قلیایی شده است.در پوشش داخل کوره های ذوب فلزات و آهن و شیشه سازی های بزرگ کاربرد دارد.
 از این آجر در ساخت دیواره درونی کوره‌های سیمان و شیشه هم استفاده می شود
 

کاربردهای آجر نسوز              

مهمترین ویژگی آجر نسوز مقاومت آن در درجه حرارت بالا می باشد و همین ویژگی باعث شده است که از آن در کوره ها به عنوان پوشش داخل کوره ها و دیواره ی کوره ها استفاده شود و در جاهایی که حرارات بالایی دارد. حتی در شومینه ها نیز استفاده می شود. یکی دیگر از کاربردهای آجر نسوز استفاده برای نمای ساختمان می باشد. این کار هم به ساختمان جلوه ی خاص و زیبا می دهد؛ هم آنرا برای سالها از تخریب و فرسایش در مقابل باران و آتش محفوظ می دارد و از این لحاظ می توان گفت که مقرون به صرفه است. یکی از دلایل استفاده از آجر نسوز به عنوان نمای ساختمان ضد شوره بودن و عدم ایجاد سفیدک  در روی سطح آجر می باشد. بعضی از آجر های نامرغوب بعد از مدتی در اثر تماس با آب باران و رطوبت شوره می زنند  و باعث می شود نمای ساختمان جلوی بدی پیدا می کند و گاهی ناچار به تعویض آجرنمای ساختمان می‌شویم و این کار هزینه زیادی برای ما دارد . ولی آجر نسوز سفیدک نمی زند و عمر بیشتری برای نمای ساختمان دارد.
 
گاهی از آجر نسوز به عنوان پوشش کف نیز استفاده  می کنند که جلوه خاصی به ساختمان می دهد.

 

آجر نسوز به چه شکلهایی تولید می شود؟

  •       خاص
  •       استاندارد
شکل آجرها ممکن است به دو حالت کلی تقسیم بندی شوند. یکی از آنها اشکال استاندارد است و دیگری اشکال خاص. اشکال استاندارد دارای ابعادی هستند که بوسیله اکثر تولید کنندگان نسوز مورد قبول بوده و تولید کننده ها آجر ها را در این ابعاد می سازند. این نسوزها عموما در کوره های همسان کاربرد دارد.
نسوزهای شکل داده شده اغلب بوسیله ماشین پرس تولید می شود. بنابراین انتظار می رود که خواص آنها هموژن باشد. البته برخی از نسوزهای شکل داده شده که بوسیله قالب گیری دستی تولید می شوند دارای خواص غیر هموژنی هستند.

روند تولید آجر نسوز

 ابتدا کانی های معدنی دپو شده در کارخانه برای استفاده در تولید، توسط وسایل نقلیه و در صورت مکانیزه بودن توسط نقاله به خط تولید انتقال داده می شوند.
در قدیم غربال گری به صورت سنتی انجام می گرفت اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی این دانه بندی ها به صورتی مکانیزه توسط آسا بهای کوبیت آسیاب و غربال می شوند و به سالن اصلی که به آماده سازی معروف است انتقال داده می شوند.
در این مرحله مواد اولیه برای کلسینه شدن وارد کوره ها با درجه حرارت معین می شوند و بعد وارد حوض های شاموت می شوند سپس در این مرحله محلول چسب به مواد اضافه شده و بعد از مخلوط شدن توسط میکسرها در سیلوهایی ذخیره می شوند تا به مرحله پرس برسند. در کارخانه های مکانیزه این مواد با فشار مابین 400 تا1400 تن با پرس های هیدرولیک تحت فشار قرار می گیرند که درنهایت به مرحله پخت برسند. در اصطلاح خشت خام وارد کوره برای پخت نهایی می شوند. در مرحله آخر که همان پخت در کوره ها است. قالب ها در دمای مابین 1200 تا 1550 درجه سانتی گراد حرارت می بینند.
آجرنسوزها تولیدشده پس از خنک شدن، آماده بسته بندی و راهی شدن به سوی بازار مصرف کنندگان می شود.
لازم است با این نکته اشاره شود که در اکثر کارخانه های این مراحل به صورت سنتی انجام می شود . اما کارخانه هایی نیز در ایران وجود دارند که به صورت تمام مکانیزه آجر نسوز را تولید می کنند.
 

ویژگیهای آجر نسوز

  •       مقاومت در برابر حرارت بسیار بالا
  •       سبک بودن
  •       چسبندگی خوب با ملات و سیمان
  •       عایق سرما و گرما است
  •       قابلیت اجرا با هر نوع الگو و طرحی
  •       دارا بودن طیف رنگی در سطح آجر
  •       مقاوم در مقابل فرسایش
  •       گران قیمت بودن
 علت گران بودن این آجرها به علت داشتن خاک نسوزاست. و می توان این را یک شاخصه برای این نوع آجر دانست.داشتن خاک نسوز در یک آجر یک مزیت محسوب می شود چرا که به کیفیت و بالا بردن عمر آجر اضافه می شود.